51Najlepiej poznanym czynnikiem wirulencji jest listeriolizyna O – białko kodowane przez gen hly o względnej masie cząsteczkowej 58 kDa, reprezentujące grupę hemolizyn zależnych od cholesterolu (CDTX – cholesterol-dependend toxins). Toksyny te cechuje wysoki (40-70%) stopień podobieństwa na poziomie sekwencji aminokwasowej. Wykazują one także wiele wspólnych właściwości biochemicznych, a ich podstawową cechą jest aktywność cytolityczna wyłącznie wobec błon biologicznych zawierających cholesterol. Zdolność do wytwarzania tego typu białek posiadają głównie Gram-dodatnie bakterie z rodzaju: Streptococcus, Bacillus, Clostridium i Listeria. Listeriolizyna O jest kluczowym czynnikiem wirulencji L. monocytogenes, a jej brak całkowicie wyklucza patogenność. Jest niezbędna nie tylko w procesie lizy błony fagosomu, ale także podczas wnikania bakterii do wnętrza komórek eukariotycznych oraz ucieczki z wakuoli. Jednym z elementów chroniących błonę komórki żywiciela przed uszkodzeniem jest wysoka aktywność LLO w środowisku o pH kwaśnym (4,5-6,5), tak jak w fagosomie, natomiast niska w pH neutralnym, co odpowiada warunkom panującym w cytoplazmie. Fosfolipaza A (PlcA, PI-PLC) jest wysokozasadowym białkiem (o względnej masie 33 kDa, kodowanym przez gen plcA) wydzielanym pozakomórkowo i wykazującym aktywność fosfodiestrazy. Odznacza się wysoką specyficznością, rozpoznając jako substrat niemal wyłącznie fosfatydyloinozytol (PI). PI-PLC wykazuje znaczną homologię, pod względem sekwencji, do pozostałych fosfolipaz C specyficznych dla fosfatydyloinozytolu izolowanych z bakterii tj. Bacillus thuringiensis, B. cereus, czy Staphylococcus aureus oraz organizmów eukariotycznych jak na przykład Trypanosoma brucei. W wewnątrzkomórkowym cyklu życiowym L. monocytogenes fosfolipaza A współdziała z listeriolizyną O w lizie pierwotnego fagosomu oraz z fosfolipazą B w degradacji wtórnej wakuoli. Mutacja w genie plcA obniża jedynie wydajność ucieczki bakterii z wakuoli, co świadczy o braku zindywidualizowanej fenotypowo funkcji tego białka. Podsumowując, fosfolipaza A w procesie wirulencji L. monocytogenes nie posiada silnie zindywidualizowanej funkcji, a jedynie daje efekt zjadliwości współdziałając z pozostałymi czynnikami wirulencji.